Mudanya Mütarekesi ne zaman imzalandı (4-11 Ekim 1922)? Başkomutan Meydan Savaşı sonrası İtilâf Devletleri neden konferans talep etti? Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa’nın (İnönü) liderliğindeki görüşmelerin gündemi ve sonuçları: Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar’ın Türkiye’ye geri verilmesi.
🇹🇷 Mudanya Mütarekesi: Masadaki Zafer (4-11 Ekim 1922)
Marmara kıyılarındaki küçük **Mudanya** kasabası, Yunan saldırganlarına karşı üç yıldan beri sürüp giden Ulusal Egemenlik Savaşının Türk Ordularının zaferiyle sona erdiğini bütün dünyaya ilan eden ünlü konferansın toplanma sahnesi olmuştu **(4-11 Ekim 1922)**.
Başkomutan Meydan Savaşı’ndan sonra ordularımızın hızla ilerlemesi, Yunanlıları yurdumuza saldırtan **«İtilâf Devletleri»ni** (İngiltere, Fransa, İtalya) korku ve telaş içinde bıraktı. Yenik Yunan Hükümeti adına aman dileyen İtilâf Devletleri, Mudanya’da bir konferans toplanmasını rica ettiler. Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, bu isteği **30 Eylül 1922’de** kabul etti.
Konferansın Başlaması ve Temsilciler
Batı Cephesi Komutanı **İsmet Paşa (İnönü)**, olağanüstü yetkilerle Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’ni temsil etti.
Heyetler
- Türkiye: General **İsmet Paşa**
- İngiltere: General **Harington**
- Fransa: General **Charpy**
- İtalya: General **Mombelli**
Yenik Yunanistan temsilcileri (General Mazarakis ve Albay Sarı Yanis) ise Mudanya’ya kadar geldikleri halde, gemiden çıkmak cesaretini gösteremedikleri için görüşmelere katılmadılar.
Gündem
- Çatışmanın durdurulması.
- Yunanlıların Trakya’da çekileceği sınırı belirtmek ve buradaki yönetimin Türk memurlarına bırakılmasını sağlamak.
- Yakın bir gelecekte yapılacak barış antlaşması ile ilgili temel konuları karara bağlamak.
Tartışmalar ve İsmet Paşa’nın Kararlılığı
Görüşmelerde özellikle **Trakya Bölgesi’nin hemen Türkiye’ye geri verilmesi** konusunda sert tartışmalar yaşandı. İngilizler, Trakya’nın kendi kontrollerinde kalmasında direnerek, savaş alanlarında yenemedikleri Türkleri barış masasında alt etme amacını güdüyorlardı.
- Fransız heyeti, Türkiye’nin görüşünü destekleyince konferans çıkmaza girdi.
- İngiliz ve İtalyan temsilcileri hükümetlerine danışmak bahanesiyle konferanstan çekildiler.
Bu durum karşısında Başkomutan **Gazi Mustafa Kemal Paşa (Atatürk)**, geçici olarak (dur) emrini verdiği ordularını İstanbul ve Çanakkale yönlerinde **yeniden yürüyüşe geçirdi**.
Bu yürüyüş, yeni bir savaşı göze alamayan İngiltere için can sıkıcı bir durum yarattı. Yapacak başka bir şey kalmadığını anlayan General Harington, 8 Ekim günü Mudanya’ya döndü ve görüşmeler yeniden başladı. İngilizler de yersiz direnişlerden vazgeçmek zorunda kaldılar.
Mudanya Mütarekesi Antlaşması (11 Ekim 1922)
10 Ekim’e kadar süren görüşmeler, Türk Hükümeti’nin temel görüşüne uygun bir özde olarak sabahın saat 6’sında sona erdi ve **Mütareke Anlaşması** Türkiye, İngiltere, Fransa ve İtalya temsilcileri tarafından imza edildi. Yunan temsilcileri anlaşmayı imzadan kaçındılar, ancak İtilaf Devletleri anlaşmayı yenik Yunanlılara kabul ettirmek görevini üzerlerine aldılar.
Anlaşmanın Temel Hükümleri
- Bütün **Doğu Trakya**, Edirne de içinde olmak üzere çatışma olmadan Türkiye’ye geri verildi.
- Yunanlılar 15 gün içinde çekilip gideceklerdi; Yunan memurları da 30 gün içinde görevlerini Türk memurlarına bırakacaklardı.
- Anlaşmanın imzalanmasından hemen sonra **İstanbul ve Boğazlar da Türk Hükümetine teslim edilecekti**.
- Doğu Trakya’da bulunan Rum azınlığı da Yunan askerleri ile birlikte yurdumuzdan çekilip gitti.
Mudanya Anlaşması, ordularıyla zafer kazanan Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin, devletlerarası görüşmeler alanında sağladığı önemli bir başarıdır ve daha sonra toplanan **Lozan Barış Konferansı** yönünden de değerli bir temel olmuştur.