Tarihi Kartaca şehri nerede kuruldu? Şehrin mimari savunma sistemleri (üç sıra sur) ve altı katlı binaları. Byrsa iç kalesi. Kartaca’nın yönetim biçimi (Senato ve Yüzler Meclisi). Kartaca’nın en büyük sırrı: 220 gemilik donanmayı barındıran gizli çember biçimli limanın yapısı ve çok tanrılı inançları (Baal, Astarte).
🏛️ Kartaca: Denizciliğin ve Sırların Şehri
Tarihî Kartaca şehri, Kuzey Afrika’da, Tunus körfezi kıyısında ve bugünkü Tunus şehrinin **10 km kuzey-doğusunda** kurulmuştu. Şehir, doğuya doğru uzanan bir burun üzerinde bulunuyordu. Bu coğrafi konum, şehri düşman saldırılarından korumak için idealdi.
Savunma Mimarisi ve Yerleşim
Surlar ve Kıstak Savunması
Kartacalılar, denize doğru uzanmış olan burnun güneyindeki lagün ile kuzeyindeki tuzla arasında kalan dar kıstak için özel bir savunma düzeni kurdular:
- Dar kıstağın iki kıyısı arasında birbirine koşut ve çok yüksek **üç sıra sur** yaptılar. Üzerlerinde burçlar da bulunan bu surlar, geniş köprülerle birbirine bağlıydı.
- Surları birbirine bağlayan köprülerin altındaki **üçer katlı binaların** ilk ve ikinci katlarında **üç yüz fili ve dört bin atı** alacak sayıda ahırlar vardı. En üst katlarda ise süvari ve piyadelerin koğuşları bulunuyordu.
Şehir İçi Yerleşim
- Şehrin binaları o çağa göre çok yüksekti; **altı katlı olanlara bile** rastlanıyordu.
- Binalar birbirine çok yakın, sokaklar ise çok dardı. Bunun sebebi, surları aşıp şehre girmeyi başarabilecek bir düşman ordusunu, yüksek binaların çevrelediği dar sokaklarda yok edebilmekti.
İç Kale (Byrsa)
İç kale, **Byrsa** adı verilen alçak bir tepe üzerindeydi. Kalenin ortasında birçok tapınak bulunuyordu ve kalın, yüksek surlar Kartaca’nın son savunma hattını meydana getiriyordu.
Şehir Devletinin Yönetimi
Kartaca şehrinin pazar yeri denize yakındı ve pazar yerinin tam ortasında bir **«Baal» (Güneş tanrısı) tapınağı** vardı. Senato Binası tapınağın hemen yanındaydı.
- Erken Dönem: Önceleri, soylu aileler arasından seçilen **iki devlet başkanı** yönetirdi.
- Senato Dönemi: Başkanlar eski güçlerini kaybedince, soylu kişilerden kurulu ve **otuz üyeli «Senato»** şehrin yönetimini ele aldı.
- Yüzler Meclisi: Tüccarlar zenginleştikçe soylu kişilerin güçlerini kıskanmaya başladılar ve ayaklanarak «Senato»yu dağıtıp **«Yüzler Meclisi»ni** kurdular.
Soylular şehir dışındaki malikânelerde, tüccarlar, esnaf ve ahali ise şehrin içindeki evlerde otururlardı.
Kartaca’nın Gizli Gücü: Limanlar ve İstihbarat
Kartaca’nın gücü, ataları Fenikelilerden miras aldıkları ve **sır olarak sakladıkları** önemli birkaç özelliğe dayanıyordu.
Donanma Üssü (Gizli Liman)
Kartacalılar, deniz kıyısındaki kumluk alanda esirlere **325 metre çapında ve çember biçiminde bir kanal** kazdırmışlardı. Bu kanalın çevresine yaptıkları üstü kapalı havuzlarda **220 parça gemi** barınabiliyor veya onarımı sağlanabiliyordu.
- Çember biçimli kanalın merkezindeki **adacık** üzerinde, donanma komutanının karargâhı bulunuyordu.
- Karargâhın üstündeki **gözetleme kulesi**, Kartaca’ya yaklaşan bütün gemileri izlerdi.
- Hiçbir yabancı geminin, dış limana ve bu üsse girmesine **izin verilmezdi**. Bu, donanmanın gücünü gizleyen en büyük sırdı.
Saklanan Diğer Bilgiler
- Sudan’dan Baltık denizine kadar uzanan bölgelerdeki **ikmal merkezlerinin** bulundukları yerler.
- **Kıymetli maden ocaklarının** bulunduğu bölgeler.
- Sattıkları malların yapıldığı **atelyeler** ve bunların yapımında kullandıkları **usuller**.
- **Açık denizlerde yön bulma** ve geniş denizcilik bilgileri.
Çok Tanrılı İnanç
Kartacalılar birçok tanrıya taparlardı. Bunlar arasında belli başlıları; Savaş tanrısı **«Esmun»**, Güneş tanrısı **«Baal»** ve Ay tanrıçası **«Astarte»** idi.
- Şehir, düşmanlar tarafından sarıldığı zaman, boğa başlı bir insan biçiminde olan «Baal»in koskocaman heykeli tapınaktan dışarıya çıkarılır, askerlere manevî güç sağlardı.
- «Baal»in öfkesinden korunmak ve onu sevindirmek için arasıra **insan kurban etmek** de bir gelenekti. Kurbanlar, şehrin en soylu ailelerinin çocukları arasından seçilirdi.
Fenikelilerin soyundan gelen Kartacalılar, o çağlarda ileri bir uygarlığa sahiptiler. Bugün şehrin kalıntılarını gezen turistler, bu uygarlık karşısında hayranlık duymaktan kendilerini alamazlar.