Dünyanın en kalabalık şehirlerinden Tokyo’nun (eski adıyla Edo) anlamı ne? Japonya’nın en büyük altı şehri (Tokyo, Osaka, Kyoto, vb.) nerede bulunur? Tokyo’daki İmparator Sarayı, Osaka’nın endüstri merkezi kimliği ve Keihin Limanı’nın önemi hakkında detaylı bilgiler.
🇯🇵 Japonya’nın Şehirleşme Gücü ve Nüfus Yoğunluğu
Dünyada altı veya daha fazla sayıda şehrinin nüfusu bir milyonu aşan iki devlet vardır: Çin ve Japonya. Ancak Çin’in 710 milyon nüfusu ve 10 milyon km²’ye yakın bir yüzölçümüne karşılık, Japonya’nın sadece 104.665.171 nüfusu ve 372.313 km²’lik bir yüzölçümü vardır. Japonya’da şehir yerleşimine örnek vermek için en az 60 şehirde 100.000’den çok insanın yaşadığını söyleyebiliriz. Nüfusun yaklaşık %25’i (ortalama 25 milyon insan) endüstri dalında çalışır. Nüfus çokluğuna göre ilk altı Japonya şehrini şöyle sıralamak mümkündür:
- Tokyo
- Osaka
- Yokohama
- Nagoya
- Kyoto
- Kobe
Japonya’nın en kalabalık altı şehri de Hondo’da (Honşu olarak da adlandırılır) bulunmaktadır.
👑 Başkent Tokyo
(TOKYO-TO: Tokyo ili 11.408.071 nüfus – 2385 km² yüzölçümü) Tokyo (tam anlamıyla To-kyo yani doğunun merkezi) 1868’den bu yana Japonya’nın başkentidir. 15’inci yüzyılda basit bir balıkçı köyü olarak kurulduğunda adı “Edo” (körfez ağzı) idi. Bugün 8.840.942 kişiyi bulan nüfusuyla Tokyo, New York, Şangay, Pekin ve Moskova’dan sonra dünyanın en kalabalık şehirlerinden biridir.
Şehrin Coğrafi Konumu
Tokyo, diğer bütün Japon şehirleri gibi Hondo (Honşu da denir) adasının Büyük Okyanus’a bakan büyük bir körfezin içinde bulunmaktadır. Dev endüstri ve ticaret merkezleri, Sumida’nın deltası tarafından meydana getirilen ovaya yayılmıştır.
Şehrin Merkezi: İmparator Sarayı
Şehrin geometrik merkezi İmparator Sarayı’nın bulunduğu alandır. Saraydan çok bir kale olan bu muazzam yer, çift duvar ve surlarla korunmuş beş ayrı çıkış kapılıdır. Kraliyet Sarayı ve çevresindeki beyaz villâlar büyük bahçelerle çevrilmiş olup küçük göllerinde kuğu kuşları yüzmektedir. Bu merkezden şehrin her yönüne uzanan kilometrelerce yollar, gece gündüz trafiği taşırlar. Yalnız Tokyo, Paris, Milano, Moskova gibi yıldız türünde bir yerleşim göstermektedir. Eski çağın Tokugawa derebeylerinin şatoları çevresindeki yerleşme yerleri bu tür şehirciliğin nüvelerini teşkil etmişlerdir.
⛵ Şehirlerin Tipik Özellikleri
Japon şehirlerinin çoğunluğu deniz kıyılarındadır. Bunun nedenlerini memleketin adalar grubu üzerinde kurulmuş olmasında ve denizle uğraşım üzerine kurulmuş tipik Japon yaşantısında aramak gerekir. İlk beş büyük şehrin hepsi de liman şehridir.
Modern ve Mistik Görünüm
Bu çok ilginç memleketin şehirlerinde iki karakteristik unsur hâkimdir:
- Öz geçmişiyle eskiye bağlı feodal Japonya’da sayısız mabetler, eski beylerin muhteşem konutları, küçük ve ahşap tipik Japon evleri ve çok geniş alanlar kaplayan sessiz bahçeler.
- Tam anlamıyla batılılaşarak büyük bir hızla modernleşmiş devin inşa ettiği gökdelenler, televizyon kuleleri yanında kurmuş olduğu endüstri tesisleri.
Tokyo’nun Caddeleri
Çok geniş olan bu caddelerin iki yanlarında ultramodern binaları, süpermarketleri, sinemaları ve oda sayıları bine varan muhteşem otelleri görmek mümkündür. Buradaki kadar bol ışıklı reklâmlara dünyanın pek az yerinde rastlanabilir. Gece olmaya görsün, sarısıyla, yeşiliyle, kırmızısıyla sanki reklâm ışıklarının yarışması var kanısı insanda uyanır.
Şehir Merkezinin Dışında
Şehir kuzey ve batıya doğru yayılmıştır. Sanayi sahalarının yanı sıra pek çok dükkân ve binlerce tipik Japon mimarisinde yerleşme alanları görülür. Bu bölgelerde uzanan sakin ve sessiz caddelerde kiraz ağaçlarının ve bunların ardında sade görünüşlü bahçeli Japon evlerinin sıralandığı görülür. Ev ve dükkânlardan oluşan bu denizde eşsiz mistik mimarinin en güzel mabetlerini görürüz. Budist ve Şinto mezheplerine ait bu tapınakların bazıları küçük, bazıları ise dünya çapında ün yapmış dev yapıtlardır. Bu bölgelerde gerçek Japon ananesi ve nezaketini bulmak mümkündür.
🏯 Kyoto (Nüfus 1.419.165)
Japonya’nın 6 kalabalık şehrinden biri olduğu hâlde deniz kenarında kurulmamış biricik şehir olan Kyoto, 1868 yılına kadar Japonya’nın başkentiydi. Yaklaşık olarak 9 yüzyıl İmparator hanedanı Kyoto’da yaşamıştır. İmparatorluğun muhteşem güzelliğini hâlâ koruyan Kyoto’da yaklaşık olarak 1700 kadar mabet, eski evler ve İmparator Sarayı bulunur. Şehir dışında ise tekstil ve kimya endüstrisine ait yapıtlar göze çarpmaktadır.
🏭 Osaka (Nüfus 2.980.000)
İşte Japonya’nın ikinci büyük şehri. Osaka da Tokyo gibi Yodo nehri deltasının körfeze boşaldığı alandaki geniş ovaya yayılmıştır. Şehre karadan veya denizden gelenlerin karşılaştıkları ilk manzara binlerce fabrika bacası ve şehrin üstünü kaplayan gri renkli bulutlardır. Dev Osaka şehri Japonya’nın endüstri merkezi olup dünyada bu sahada ileri gelen şehirler arasında yer alır. Japon ticaretinin %40’ı buradadır. Şehrin dış mahallelerinde de dev endüstri kollarının tesisleri görülür: Tekstil, kimya, mekanik ve elektronik. Japonya’nın en büyük gemi tezgâhlarını yine Osaka körfezinde görürüz.
🚢 Kobe (Nüfus 1.288.937)
Batı sahiline doğru uzanıldığında Osaka’nın kesintisiz olarak, takriben on iki kilometre uzunluğunda ve 1,5 kilometre genişliğinde bir sahil şeridiyle Kobe’ye bağlanmış olduğu görülür. Granit kayalıkların sırt verdiği bu sahil bir zamanlar Kobe’yi Osaka’nın deniz limanı yapmıştı. Günümüzde ise hâlâ büyük bir endüstri limanı ve özellikle Japon Deniz Filosu’nun büyük şantiyesi hâlindedir. Bu liman 80.000 tona varan petrol tankerlerinin inşa edildikleri bölge olup havacılık endüstrisinden başka bir de lastik fabrikalarıyla önem kazanmıştır.
🌐 Tokyo Limanı
70 kilometre kadar uzun bir sahil şeridi üzerinde bulunan Tokyo limanı birkaç kilometre uzunluğundadır. Büyük Okyanus’la bağlantısı yaklaşık olarak 30 km uzunluğundaki ve 15 km genişliğindeki Uraga Boğazı’yla sağlanır. Koydaki su pek derin değildir. Bu nedenle Şihaura olarak adlandırılan liman daha çok küçük tonajlı ticaret gemilerine yanaşma olanağı tanır. Büyük tonajdaki gemiler ve transatlantikler ise büyük Yokohama limanına yanaşırlar. Tokyo, Yokohama’ya 30 kilometre uzaklıktadır.
🚀 Nagoya (Nüfus 2.036.053)
Japonya’nın dördüncü büyük şehridir. Nagoya Tokyo’ya 336 km uzaklıktaki bir körfezde kurulmuş olup iki şehri birbirlerine bağlayan Hakkaido ekspresi saatte 235 km hızıyla ün yapmıştır (Tokyo-Osaka hattı). Osaka ve Kobe gibi denizle dağlar arasında sıkışıp kalmamış olması nedeniyle Nagoya çok süratli bir gelişme göstermekte ve yeni inşa alanlarına kolaylıkla bağlanmaktadır. Tekstil endüstrisi dalındaki üretimi, Japonya’da elde edilen yünlü kumaşların %80’ini karşılamaktadır. Ticarî ve endüstri alanındaki gelişme hızıyla Nagoya, günümüzün en büyük süratine ulaşmıştır.
⚓ Yokohama (Nüfus 2.238.264)
Zamanımızdan yüzyıl önce Yokohama 350 nüfuslu küçük bir balıkçı köyüydü. Tokyo’nun ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte bir limanın yapımı için bu alanın düşünülmesi sonucu Yokohama çok hızlı bir şekilde gelişti. Japonların her zamanki gibi en büyüğünü inşa etme kararlılığı içinde yapılan liman tesisleri Yokohama’yı kısa bir sürede Japonya’nın en büyük limanı durumuna getirmeye yeterli oldu. Çalışmalar Tokyo ve Yokohama’da hummalı bir biçimde sürüp giderken bunun sonucu sahil şeridi boyunca, akıl almaz uzunlukta liman tesisleri birbirlerine kavuşmuşlar ve Keihin olarak adlandırılan tek bir liman hâline gelmişlerdir. Kırk kilometreden fazla bir sahil şeridine yayılmış bulunan liman tesisleri Japonlar için gurur vericidir. 1923 yılındaki bir yer sarsıntısı sonucu hemen hemen yarısı harap olan Yokohama yeniden inşa edilerek modern ve tipik bir liman şehri durumuna getirilmiş; bu arada endüstri tesisleriyle de ün kazanmıştır. Yokohama, Kawasaki ve Yokosuka gibi diğer uydu-kentlerle birlikte büyük Tokyo şehrinin banliyösüyle 12 milyona yaklaşan nüfusunu oluşturmakta ve böylece Tokyo günümüzde dünyanın en büyük şehirleri arasında yer almaktadır.