Fatih Sultan Mehmet kimdir, neden “Avni” takma adıyla şiir yazdı? 19 yaşında tahta geçen bu padişah, şiir yazarlığının yanı sıra bayındırlık ve bilime hangi önemi verdi?
👑 FATİH SULTAN MEHMET
Fatih Sultan Mehmet, Osmanlı İmparatorluğu’nun yedinci padişahıdır. 1432 yılında Edirne’de doğmuş ve 1481 yılında vefat etmiştir. 19 yaşında tahta geçmiş ve 30 yıl süren saltanatı boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nu önemli ölçüde genişletmiş ve güçlendirmiştir. En bilinen başarısı, 1453 yılında İstanbul’u fethederek Bizans İmparatorluğu’na son vermesidir. Bu olay, dünya tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir. (Kapakta: Fatih, “AVNİ” takma adıyla şiir yazardı) 19 yaşında Osmanlı Devleti’nin başına geçerek kısa zamanda bu devleti dünyanın en büyük imparatorluğu hâline getiren Fatih Sultan Mehmet, çok başarılı bir komutan ve eşsiz bir yönetici olduğu kadar, üstün bir insan ve gerçek bir edebiyatçı özelliklerine de sahipti.
Edebiyatçı Kişiliği
- Yazdığı şiirler, sanat çevrelerinde zevkle okunur ve çok beğenilirdi. Şiirlerini “Avni” takma adıyla yazardı. Bu şiirleri daha sonra küçük bir kitapta (Divan) toplamıştı.
“Avni” mahlası, Fatih Sultan Mehmet’in şiirlerinde kullandığı takma adıdır. Divan edebiyatında şairlerin mahlas kullanması yaygın bir gelenektir. “Avni” kelimesi Arapça kökenli olup “yardımcı, yardımcı olan, yardım eden” gibi anlamlara gelir. Fatih’in bu mahlası seçmesinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, şiirlerinde kendini Allah’ın yardımcısı ve adalet dağıtıcısı olarak görme eğiliminde olduğu düşünülür.
Bayındırlık ve Bilime Önem
Fatih, edebiyat alanındaki çalışmaları yanında bayındırlık işlerine ve bilime de büyük önem vermişti:
- Bayındırlık: Onun zamanında devletin sınırları içinde 308 cami, 57 medrese, 59 hamam, sayısız bedesten, han ve çeşitli eserler yapılmıştı.
- Bilim: Bütün bilginleri korumuş, onlara hürmet etmiş ve büyük değer vermişti.
Fatih Sultan Mehmet, şiir yazarlığının yanı sıra bayındırlık ve bilime de büyük önem vermiştir. Saltanatı boyunca birçok cami, medrese, köprü ve kervansaray inşa ettirmiştir. İstanbul’un fethinden sonra şehri yeniden imar etmek için büyük çaba sarf etmiş, Ayasofya’yı camiye çevirmiş ve Topkapı Sarayı’nın inşasına başlamıştır. Bilime verdiği önem, özellikle astronomi ve matematik alanındaki çalışmaları desteklemesiyle kendini gösterir. Dönemin önde gelen bilim insanlarını sarayına davet etmiş, onlara çalışma imkanları sunmuştur. Ali Kuşçu gibi önemli astronomları İstanbul’a getirerek medreselerde ders vermelerini sağlamıştır. Ayrıca Fatih Külliyesi’nde bir tıp medresesi kurarak tıp eğitimine de katkıda bulunmuştur. Fatih Sultan Mehmet, sadece bir asker ve devlet adamı değil, aynı zamanda bir entelektüel ve sanat hamisiydi. Onun döneminde Osmanlı kültürü ve sanatı büyük bir gelişme göstermiştir