Dişler

Dişler

Dişler nedir, ne zaman ve nasıl gelişti? Dişin taç (kuron), kök, mine ve pulpa gibi temel yapıları ve katmanları nelerdir? Besinleri parçalamak ve çiğnemek için kullanılan kesiciler, köpek dişleri ve azı dişleri gibi dört ana diş tipi hangi işlevleri görür?

🦷 DİŞLER

Dişler, omurgalıların çene kemiklerine yerleşmiş, besinleri parçalamaya, çiğnemeye ve konuşmaya yardımcı olan sert, kalsifiye yapılardır. İnsanlarda ve memelilerde dişler, çiğneme işlevine göre farklı biçimlere ayrılır.

Dişin Yapısı

Bir diş, iki ana kısımdan oluşur:

  1. Taç (Kuron): Diş etinin üzerinde görünen ve çiğneme işlevini yapan beyaz kısımdır.
  2. Kök: Çene kemiğinin içine gömülü olan ve dişi yerinde tutan kısımdır.

Dişin dıştan içe doğru katmanları şunlardır:

  • Mine (Enamel): Dişin en dış katmanı ve vücuttaki en sert maddedir. Dişi aşınmaya ve asitlere karşı korur.
  • Dentin: Minenin hemen altında bulunan, kemik benzeri bir maddedir ve dişin büyük bir kısmını oluşturur.
  • Pulpa (Öz): Dişin merkezinde yer alan, sinirleri, kan damarlarını ve bağ dokusunu içeren yumuşak kısımdır. Dişin canlılığını sağlar.

Diş Tipleri ve İşlevleri

İnsanlarda, besinleri farklı şekillerde işlemeye uygun dört ana diş tipi bulunur:

  1. Kesiciler (İncisors): Ön tarafta yer alan keskin, düz dişlerdir. Besinleri kesmek ve ayırmak için kullanılır.
  2. Köpek Dişleri (Canines): Kesicilerin yanında yer alan sivri dişlerdir. Besinleri yırtmak ve parçalamak için kullanılır (memelilerde avlanmaya yardımcı olur).
  3. Küçük Azı Dişleri (Premolars): Köpek dişlerinin arkasında yer alır. Besinleri ezmeye ve öğütmeye başlar.
  4. Büyük Azı Dişleri (Molars): En arkada yer alan geniş, yassı yüzeyli dişlerdir. Besinleri tamamen ezmek ve öğütmek için en güçlü çiğneme kuvvetini uygular.

Diş Çıkarma Dönemleri

İnsanlar hayatları boyunca iki set diş çıkarırlar:

  • Süt Dişleri (Geçici Dişler): Yaklaşık 6. aydan itibaren çıkmaya başlar ve toplam 20 adettir.
  • Kalıcı Dişler: Yaklaşık 6 yaşından itibaren süt dişlerinin yerini almaya başlar ve yetişkinlerde 32 adettir (20 süt dişi + 12 yeni azı dişi, 4 tanesi yirmi yaş dişidir).