Versailles Antlaşması neden İkinci Dünya Savaşı’na yol açtı? 1920’lerde Avrupa’daki ekonomik kriz, işsizlik ve diktatörlüklerin doğuşu (Lenin, Hitler). 1929 Büyük Bunalımı’nın Almanya üzerindeki yıkıcı etkisi ve Hitler’in Avusturya ile Çekoslovakya’yı işgaliyle savaşın fitilini nasıl ateşlediği.
🔥 I. Dünya Savaşı Sonrası Avrupa: Diktatörlüklerin Yükselişi
Versailles Antlaşması ve diğer barış antlaşmalarının imzalanmasıyla **büyük bir fırsatın yitirildiğini** görmüştük. Devlet adamları, olayların büyüklüğüne erişememişlerdi ve bu barış, barış değildi. Avrupa barışında düşülen yanılgılar, zaman kaybetmeden “olgunlaşma"ya başladı.
Ekonomik ve Sosyal Zemin
1920 yılında Avrupa’nın içinde bulunduğu özel ekonomik ve sosyal şartları düşünmek gerekir. Hemen hemen tüm devletlerin **tarımı ve endüstrisi** yıkılmıştı. Milyonlarca asker cepheden evlerine dönerken, **iş alanları gittikçe azalıyordu**. El emeğinin yerini makineler almaktaydı. Bu durum, halk kütleleri arasında **işsizliğe, yoksulluğa ve hoşnutsuzluğa** yol açıyordu. Bu karışık tablo, birçok diktatörlüğün oluşmasına önayak oldu.
🌍 ZOR YILLAR VE DİKTATÖRLÜKLERİN DOĞUŞU
Savaş sonrası yıllar, gerek **ekonomik** gerekse **politik** yönden **zor bir dönemdi**. Bir devletin yaşamı karışıklık içinde bulunduğu zaman, çoğu kez her şeyi düzene koyacak kuvvetli bir adam ortaya çıkar. Çoğu kez bu başarı, **halkın özgürlüğüne mal olabilir**. Böylece birçok Avrupa devletinde otoriter rejimler gerçekleştirildi.
Bazı Otoriter Rejimler
- **Rusya’da:** **Lenin’in komünist hükümeti**, çarlığın savunucularını (“beyazlar”) yenerek **diktatörlük** kurdu. Lenin 1924 yılında öldüğünde başa **Stalin** geldi ve SSCB’nin başında kaldı.
- **Türkiye’de:** Yönetim, düşmanları Anadolu’dan kovmayı başaran **Kemal Atatürk’ün** eline geçmişti.
- **Diğer Diktatörlükler:** 1920’de Polonya, 1919’da Macaristan, 1923’te İspanya, 1926’da Portekiz’de yerleşti.
- **İtalya’da:** Bir başka diktatörlük olan **“Faşizm”** gelişiyordu.
📉 1929 Bunalımı ve Nazi Üstünlüğü
Avrupa’nın ekonomik durumu, dolaşık bir saç yumağı haline gelmişti. **1929 ekonomik buhranı**, tüm dünya ülkeleri için büyük bir felâketti. Ekonomistler, bu buhranın, **Birinci Dünya Savaşı’nın kaçınılmaz bir sonucu** olduğu yargısına varıyordu. Batı ülkelerindeki işsiz sayısı, **30 milyona** ulaşmıştı!
🇩🇪 Hitler’in Yükselişi
Dünya ekonomik bunalımı, **Almanya için daha da korkunç sonuçlar** doğurdu. Ekonomik yardımların kesilmesiyle **Almanya’da yoksulluk içinde yaşayan 6 milyon işsiz** ortaya çıktı.
- İşte bu kötü dönemde, **Adolf Hitler** ortaya çıktı ve **“Milliyetçi-Toplumcu Alman İşçi Partisi”**ni (daha sonra **“Nazi Partisi”** oldu) kurdu.
- 1930 seçimlerinde partisi 6 milyon oy aldı.
- Eski Cumhurbaşkanı Hindenburg’un ölümü üzerine devletin başına geçti ve kendisine **“Führer” (Başbuğ)** ismini verdi.
- Tüm Alman Ordusu, **Yüce Komutan Hitler’in kişiliği karşısında sadâkat yemini etti**. Böylece **1934 yılında Hitler diktatörlüğü** başlamıştı.
⚔️ SAVAŞ’A DOĞRU YARIŞ
Hitler, hiç zaman kaybetmeden bir **kuvvet ve şiddet politikasına** girişti. Almanya’yı güçlü bir şekilde **silâhlandırmaya** başladı ve birkaç yıl içerisinde ülkesini yıkılması zor büyük bir **askerî güç** hâline getirdi.
- 1936 yılında İtalya ile **“Roma-Berlin Antlaşması”** adı verilen politik-askerî **bağlaşıklık** imzaladı.
- **Avusturya’nın İşgali (1938):** Yayılma programına başlayan Hitler, 1938 Mart günü Alman askerî birliklerinin Avusturya’ya girmesini sağladı. Ülke tamamen işgal edildi ve **Avusturya’nın Almanya’ya katıldığı** ilan edildi. Batı’lı kuvvetler ilhakı tanımak zorunda kaldı.
- **Çekoslovakya’nın İşgali (1939):** Hitler, üç milyon kadar Alman’ın yaşadığı Çekoslovakya’yı 1939 Martında işgal etti.
💣 SAVAŞ YILI: 1939
Gerçekten Hitler, bakışlarını **Polonya’ya** çevirdiği zaman İngiltere ve Fransa, her türlü karşı koymaya hazırdı. Hitler, Polonya’dan **Danzig** şehrini ve belli bir **toprak şeridini (koridorunu)** istedi.
- Saldırmazlık Antlaşması: 23 Ağustos’ta Hitler, şaşırtıcı bir davranışta bulundu ve **Sovyetler Birliği** ile bir **Saldırmazlık Antlaşması** imzaladı. Gerçekte Stalin ile Hitler arasında **Polonya’yı paylaşmak** için imzalanan bu antlaşma, Avrupa için korkunç bir sürpriz oldu.
- Savaşın Başlangıcı: Alman diktatörü, 1 Eylül 1939’da Alman birliklerine **Polonya sınırlarını geçme** buyruğunu verdi. Bu hareket Polonya’nın zaptı demekti. İki gün sonra **İngiltere ve Fransa, Almanya’ya savaş ilân ettiler**.
Böylece birkaç kişinin suçu yüzünden dünya, bir kez daha büyük felâketlerin içine düşmüştü. **İkinci Dünya Savaşı başlıyordu.**